Kính thưa quý thính giả,
Chúng ta đã theo dõi trong tuần trước rằng sự căng thẳng mãn tính kéo dài rất có hại cho sức khỏe và có khả năng giết chết chúng ta nữa. Sau khi đã làm phần kiểm tra để xác định mức căng thẳng của chúng ta, trong chương 3 của sách Sức Khỏe Đơn Giản, tác giả đã nêu ra kinh nghiệm của tiến sĩ Richard Swenson khi vợ chồng ông quyết định giành lại quyền kiểm soát cuộc đời mình từ những ràng buộc của cuộc đời và phó thác nó vào tay Thiên Chúa. Quyết định đó đã cắt giảm đáng kể thu nhập của họ, nhưng sự tự do, sự nghỉ ngơi, và sự thăng bằng thật hoàn toàn xứng đáng. Chính sự chuyển hướng ấy đã đưa họ đi khắp nơi, nhằm cảnh báo chính quyền, xã hội, hội thánh, cùng những cá nhân như bạn và chúng tôi về những nguy cơ, cùng yếu tố gây căng thẳng trong cuộc sống hiện đại và cách đối phó ra sao. Câu chuyện của họ cho thấy rằng chúng ta có thể thoát mình khỏi tình trạng làm nạn nhân của những áp lực ngoài vòng kiểm soát của chúng ta. Các tác giả trình bày tiếp như sau về những phương cách để làm giảm mức căng thẳng cho cuộc sống:
Thứ nhất, hãy kiếm một thú tiêu khiển. Thú tiêu khiển cũng có nhiều dạng như người tiêu khiển, nhưng ở đây chỉ xin nêu vài điều có tiềm năng giảm thiểu căng thẳng trong một số thú tiêu khiển sau đây:
Sưu tầm tem: Tiểu thuyết gia Ayn Rand mô tả những lợi ích tình cảm và xã hội của việc sưu tầm tem: Trong việc sưu tầm tem, con người kinh nghiệm được thú vui hiếm có của một việc làm độc lập không vướng bận những gánh nặng hoặc áp lực không liên quan. Chẳng ai có thể can thiệp việc sưu tầm của người khác, chẳng ai cần quan tâm, chất vấn hoặc lo lắng. Những lựa chọn, công việc, trách nhiệm, cùng niềm vui thích, đều là chuyện cá nhân. Cảm giác tự do và riêng tư cũng vậy. Chính vì lý do này, việc tiếp xúc với người sưu tầm tem dựa trên cơ sở vui vẻ và thiện chí. Người khác không thể can thiệp, nhưng có thể rất hỗ trợ và rộng lượng. Có tinh thần huynh đệ giữa vòng những người sưu tầm tem, một loại tinh thần rất lạ thường ngày nay; tình huynh đệ trong việc cùng tin vào những giá trị giống nhau.
Một số người sưu tầm tem, sò, búp bê, xe hơi cổ, hoặc thẻ bóng chày. Trong một gia đình chúng tôi biết, người chồng sưu tầm đá, vợ sưu tầm sách cũ, con trai lớn và con gái sưu tầm ép và phân loại hoa dại, còn con trai út sưu tầm những con bọ.
May thêu: May vá và việc làm bằng tay sử dụng mũi kim, mũi khâu chữ thập, đan móc, may chần, hoặc xe chỉ giúp nhiều người có được niềm vui thư giãn dài lâu. Phương tiện, màu sắc, và hình dạng bạn chọn chỉ hạn chế ở vật liệu cùng thời gian và năng lực bạn sẵn có trong khi bạn sáng tạo những phẩm vật xinh đẹp độc đáo để sử dụng hoặc trao tặng cho những người đặc biệt. Giá trị cắt giảm căng thẳng là ở trong tiến trình làm công việc, chớ không ở trong kết quả việc bạn làm.
Thế nhưng việc làm bằng tay cũng nói lên sự tích về người sáng tạo, và những tác phẩm xuất sắc thường trở thành của gia truyền. Món đồ lúc đầu có thể là thiết yếu (áo quần cho bé sơ sinh hoặc chăn mền cho mùa đông đang tới) có thể nhanh chóng trở thành những biểu lộ của tình yêu và thẩm mỹ. Những dạng nghệ thuật này thường được lưu truyền từ đời này sang đời kia, tạo nên mối liên kết đặc biệt giữa các thành viên trong gia đình. Một số nền văn hóa sản sinh những tác phẩm thủ công tuyệt đẹp, thí dụ như chuỗi hạt nhiều màu rực rỡ của người Mỹ bản địa hoặc những mền bông ngoạn mục do phái Amish thiết kế. Thực hiện những dự án thủ công đầy sáng tạo trong bối cảnh từng nhóm có thể là nguồn thỏa mãn riêng tư lớn lao và tạo tình thân hữu sinh động.
Nghề mộc: Trong bài viết “Hãy Tập Lấy Một Sở Thích Vì Điều Này Mang Ích Lợi Cho Bạn” (Get Into a Hobby: It’s Good For You), Bill Malone viết: “Thú tiêu khiển là yếu tố tuyệt vời kéo chúng ta ra khỏi những âu lo và phiền muộn đang quấy rầy cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Chính bản thân tôi thích nghề mộc, và mới đây tôi đã chuyển hướng sang mộc và thấy khi chuyển kế hoạch, mình không nghĩ tới công việc, tới mắt yếu, hoặc tới công việc nhà lặt vặt nữa. Tôi thấy mình được cuốn hút trong nỗ lực sáng tạo. Nhiều giờ trôi qua không nhìn đồng hồ. Tâm trí tôi yên tĩnh và lắng đọng, tôi chú tâm vào việc sáng tạo một kiệt tác từ một khoanh củi. Cho dù không làm được một kiệt tác, thì tôi vẫn có được thời gian sáng tạo và làm ra nhiều dăm bào. Bây giờ tôi biết Michelangelo cảm nhận ra sao khi ông đẽo gọt khối cẩm thạch dư thừa để tìm ra David bên trong”.
Thứ nhì, tìm hưởng những thời giờ ở một mình. Cuộc sống hiện đại dường như không ngừng bị gián đoạn và có đủ loại tiếng ồn: xe cộ, TV, những cuộc gọi điện thoại, truyền thanh lải nhải và quảng cáo, trò chơi vi tính, video, lúc nào cũng có. Cho nên ở một mình mới đầu có thể hơi lạ. Nhưng nếu bạn thực sự muốn cắt giảm căng thẳng, thì bước ra chiêm ngắm tạo vật của Thiên Chúa là vị trí tốt để bắt đầu. Đi đâu, là chuyện sở thích riêng của bạn, lên núi, vào công viên, vườn thực vật, tới bên hồ, hoặc ra bờ biển. Tất cả đều mang lại sự tĩnh lặng, nâng cao niềm vui của bạn trong cuộc sống. Henry David Thoreau viết: Tôi vào rừng vì chủ tâm muốn sống, để chỉ đối diện những sự kiện thiết yếu của cuộc sống, và xem thử phải chăng mình không có khả năng học điều đời cần dạy mình học, và phải chăng tới lúc chết, vẫn không biết là mình chưa từng sống.
Một cách khác nữa có thể là tắt máy trả lời điện thoại. Hãy nhớ điện thoại là để tiện lợi cho bạn, không phải cho người khác. Tìm một nơi yên tĩnh trong nhà nơi bạn sẽ không bị quấy rầy ít nhất ba chục phút, nằm xuống chỗ êm ái, lắng nghe âm thanh từ thiên nhiên hoặc những âm thanh thư giãn qua hệ thống âm thanh nổi bằng ống nghe. Bạn có thể mua các CD nhạc về các chủ đề này hoặc sang nhạc từ mạng bằng cách tìm ‘âm thanh thiên nhiên’ hoặc ‘âm thanh thiên nhiên thư giãn’. Vấn đề quan trọng nhất ở đây không phải là điều bạn chọn, mà là một hoặc hai lần mỗi ngày, bạn đều đặn nghỉ ngơi để có thể thư giãn và thấy thoải mái.
Thứ ba, tìm sự hài hước trong tình huống. Sự căng thẳng thường phát xuất từ cách chúng ta giải thích và đánh giá thế giới mình đang sống. Nhưng có thể sử dụng hài hước để nghĩ tới một tình huống theo một cách khác.
Loretta LaRoche nói: “Hãy rút ngòi ra khỏi sự căng thẳng bằng cách chấp nhận điều bạn không thể đổi, thay điều bạn có thể thay, và cười phần còn lại.”
Cười thực sự là liều thuốc hay nhất đối với một số căn bịnh. Không thể nào cười và khóc cùng một lúc được. Nếu biết học cười người khác và cười chính mình, bạn sẽ học biết nhìn đời bớt nghiêm trọng. Thật ra, từ silly (ngớ ngẩn) bắt nguồn từ selig, một từ cổ La-tinh ngụ ý “có phước”. Trong cuộc sống bạn hôm nay, bạn là người nào: bị căng thẳng hay có phước?
Thứ tư, cầu nguyện và tự liên kết mình với Đấng Đời Đời và tiếp tục liên kết.
Cầu nguyện có thể là thuốc giải độc căng thẳng. Trong quá khứ, con người đã dùng sách và công thức cầu nguyện cho việc này, tức những lời cầu nguyện được đọc lớn vào buổi sáng, trưa, chiều, tối, phần lớn do tu sĩ và người khác viết, và trong giờ cầu nguyện, không được thêm tí gì khác vào danh sách ‘phải làm’. Ngoại trừ tôn thờ chiêm ngưỡng Thiên Chúa, bạn không được nghĩ mảy may tới điều gì khác, như vậy sẽ mang lại phép lạ cho cơ thể lẫn linh hồn bạn. Nhưng trong thế giới ngày nay, hành đạo kiểu tu viện như vậy cực kỳ khó làm theo.
Ngay cả những tập quán tôn giáo phương Đông dường như cũng chi phối phương tiện truyền thông bằng việc suy ngẫm, suy ngẫm Cơ-đốc bắt đầu khi bạn lắng linh hồn mình trước Đấng Tạo hóa và suy nghĩ về Ngài. Còn cầu nguyện thì khác hẳn việc lặp lại một số từ do người khác soạn sẵn, tuy làm như vậy có thể giúp đưa bạn vào tinh thần đúng mức. Sứ đồ Phao-lô nói chúng ta phải ‘cầu nguyện không thôi’ (1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:17), cho nên hẳn là ông mô tả thực tại bên trong này. Khi bạn mời Đức Chúa Trời đồng hành trong chuyến đi suốt ngày với mình, bạn có thể tương giao không ngừng và đối thoại liên tục với Đấng Sáng Tạo mà không cần sách kinh cầu nguyện.
Hơn nữa, cầu nguyện không phải là điều bạn làm như là phương tiện để đạt tới cứu cánh. Đây là một thái độ, một phần trong bản chất con người bạn, một cách thực tế để biết Đức Chúa Trời và được Ngài biết tới... trong hiện tại, nơi Ngài hằng ngự trị. Nói cách khác, khi bạn liên kết với Ngài về mặt tâm linh, thì sự sống có thể là một lời cầu nguyện dài, giống như tiếp tục nói điện thoại với người mà bạn thích ở bên cạnh.
Kính thưa quý thính giả,
Sau đây là một số gợi ý thêm về những cách thức làm chủ căng thẳng.
Như châm ngôn xưa có nói, ‘Cung cong mãi thì gãy’. Nếu mức căng thẳng của bạn cao, dựa vào những triệu chứng, bịnh tật hoặc kiểm tra trong chương này, có thể là bạn cần một số lựa chọn khác, nếu không thì sự căng thẳng có thể chọn lựa giùm bạn. Nếu thấy mức căng thẳng của mình quá cao, hãy bắt đầu tìm cách cắt giảm qua những phương tiện vừa liệt kê hoặc như sau đây:
Đi bộ hoặc luyện tập mỗi ngày. Theo C. Krucoff trong bài viết “Pump Up Your Spirit”, xin tạm dịch là “Khích Động Tâm Linh Của Bạn”, một nghiên cứu cho thấy luyện tập lặp lại nhiều lần như đi bộ, chạy xe đạp, hoặc bơi lội, có thể giúp bình tĩnh lạ thường, rất giống trường hợp đong đưa nôi cho hài nhi ngủ vậy.
Học tập và sử dụng các phương pháp thư giãn cơ thể.
Từ bỏ chủ nghĩa cầu toàn, tức là bạn chẳng cần phải chìu theo ý cha mẹ nữa, hoặc ngay cả thỏa mãn những đòi hỏi thiếu thực tế của chính bản thân hoặc của người khác.
Bảo đảm bạn ngủ đầy đủ: bảy tới tám tiếng mỗi đêm là bình thường.
Yêu cầu sự trợ giúp của một nhóm hỗ trợ, là những người bạn hiểu và yêu mến bạn, và ở gần họ.
Để dành dự trữ, dù là thuộc thể, tài chánh, tình cảm hay thuộc linh. Khi gặp căng thẳng, sẽ giảm thiểu khả năng kiệt quệ hoặc khô cạn. Dinh dưỡng tốt, bao gồm khẩu phần giàu thức ăn toàn diện: quả, rau, hạt, sữa và đạm, sẽ giúp bạn tạo và duy trì sức khỏe thuộc thể tối ưu. Chỉ cần đừng lu bù với sô-cô-la, như nhiều người trong chúng ta vẫn làm khi gặp căng thẳng!
Vỗ nhẹ con vật bạn cưng , nhưng nếu vật cưng duy nhất của bạn là con cá vàng mà nó kêu rừ rừ, có thể bạn lại càng bị căng thẳng hơn điều mình tưởng. Đùa đấy thôi.
Vậy thì bạn có kế hoạch gì? Xin mời bạn hãy viết ra giấy để nhớ và làm theo. Xin chúc quý thính giả một đời sống thư giãn và thoải mái. Xin hẹn gặp lại quý vị trong tuần tới.
