Kính thưa quý thính giả,
Trong lần phát thanh tuần trước, chúng ta đã bắt đầu chương thứ 3 của sách “Sức Khỏe Đơn Giản”. Các tác giả Harrold G. Koenig và Dave B. Biebel cho thấy cuộc sống hiện đại thật là đầy dẫy sự căng thẳng, hoặc ít hoăc nhiều, ai ai cũng có những căng thẳng đến từ những nguồn gốc ngoài vòng kiểm soát của chúng ta hoặc do chính từ những lãnh vực trong cuộc sống mà chúng ta có thể học cách để kiểm soát được. Có hai loại căng thẳng, cấp tính và mãn tính. Căng thẳng cấp tính xảy ra bất chợt rồi tan biến đi trong vòng một thời gian ngắn nhưng căng thẳng mãn tính thì nguy hiểm hơn rất nhiều vì nó có thể giết chết chúng ta trừ khi chúng ta biết cách để kiểm soát và làm chủ được nó.
Về vấn đề làm chủ căng thẳng, hai tác giả Harrold và Dave cho biết như sau:
Trước khi tìm cách làm chủ mức căng thẳng của mình, có thể bạn cần biết thực tế mức độ căng thẳng hiện có của bạn. Sau đây là một kiểm tra về tình trạng căng thẳng của bạn, với năm mươi câu hỏi gợi ý. Đây không nhằm thay thế sự chẩn đoán hoặc điều trị bất kỳ một rối loạn nào, mà chỉ là dụng cụ giúp bạn đánh giá mức căng thẳng của riêng mình. Trong mỗi câu gợi ý, bạn cho điểm 0, hay 1 hay 2 tùy theo tình trạng của bạn.
Bạn cho điểm 0 khi câu gợi ý không phản ánh tình trạng hiện tại của bạn. Bạn cho điểm 1 khi câu gợi ý phản ánh một phần nào tình trạng của bạn. Bạn cho điểm 2 khi câu gợi ý phản ánh hoàn toàn tình trạng của bạn.
Mời bạn lấy giấy và viết ra. Bạn đã sẵn sàng chưa?
Sau đây là 50 câu gợi ý:
1. Tôi luôn luôn bận rộn, với danh sách thật dài những việc phải làm.
2. Tôi rất thường nhức đầu, hoặc đôi khi cảm thấy như thể đầu mình ở giữa gọng kìm vậy.
3. Tôi nóng giận khi phải chờ đợi, thí dụ, khi đi lại, trong cửa hàng, hoặc trong phòng mạch bác sĩ.
4. Tôi thường giữ kín cảm nghĩ riêng cho tới khi mất kiểm soát mới làm ầm lên.
5. Tôi khó ngủ hoặc khó giữ được ngon giấc, khi đang ngủ.
6. Tôi biết mình cần luyện tập thêm, nhưng dường như không làm được.
7. Khi bị áp lực, tôi thường bỏ ăn sáng rồi sau đó ăn qua loa suốt ngày.
8. Tôi hút thuốc, uống rượu, hoặc dùng thuốc an thần.
9. Tôi tự làm hầu hết mọi việc vì không thể tin tưởng người khác làm đúng.
10. Tôi bị đau nhức cơ bắp hoặc khớp chẳng liên quan gì tới những tổn thương hoặc bịnh tật mà tôi biết.
11. Tôi khó tập trung vào một lúc một việc.
12. Tôi có vấn đề về bao tử hoặc về đường tiêu hóa.
13. Ngay cả khi người khác cười chuyện gì đó, tôi cũng thấy khó chấp nhận sự đùa cợt của họ.
14. Đôi lúc tôi khó thở hoặc đau thắt ở ngực khi bị áp lực.
15. Đôi lúc tim tôi có vẻ như chạy đua hoặc đập lỗi nhịp.
16. Tôi cho rằng giải trí chủ yếu là ích kỷ hoặc lãng phí thời gian.
17. Vào cuối ngày, tôi ít khi cảm thấy mình đã làm đầy đủ.
18. Hầu như tôi luôn luôn nghiêm túc trong mọi chuyện.
19. Tôi cảm thấy vì lợi ích riêng nên phải giấu kín một số sinh hoạt của mình đối với những người gần gũi mình.
20. Tôi tiêu thụ trên ba loại nước uống đậm chất caffeine mỗi ngày.
21. Tôi bị một khuyết tật hoặc chứng bịnh mãn tính làm hạn chế nhiều lựa chọn và cơ hội của mình.
22. Tôi dường như không thể tìm ra thì giờ để cầu nguyện hoặc đọc sách bồi linh, dù biết điều đó là tốt cho tôi.
23. Tôi không thích tham gia sinh hoạt xã hội như tiệc tùng, ăn tối ở nhà thờ, khiêu vũ, hoặc họp mặt.
24. Tôi mắc phải những thói quen bối rối như giậm chân, cắn móng tay, hoặc nghiến răng.
25. Đôi lúc cơ bắp tôi co giật hoặc tôi cảm thấy run rẩy hay chóng mặt chẳng có lý do.
26. Tôi thấy khó dừng lại, nghỉ ngơi, hoặc có thời giờ ở một mình.
28. Trong công việc, tôi cảm thấy không ngớt bị áp lực, cho dù có thực hiện tốt đến đâu hoặc thành đạt tới mức nào.
29. Tôi có vài vấn đề trong mối quan hệ đang đè nặng trên tôi, hôn nhân, con cái, gia đình, họ hàng, bạn bè vv...
30. Đôi lúc tôi cảm thấy bị mắc kẹt (hoặc bế tắc) trong cuộc sống nói chung và bất lực chẳng biết phải làm sao.
31. Tôi không hề chơi môn gì chỉ để vui như chơi cờ, đố chữ,với gia đình/bạn bè.
32. Tình trạng hôn nhân của tôi thay đổi gần đây.
33. Gần đây một thành viên gia đình (không phải người phối ngẫu) hoặc bạn thân của tôi qua đời.
34. Tôi (hoặc người phối ngẫu) bắt đầu một việc làm mới gần đây.
35. Tôi mới dọn nhà.
36. Tôi không có con vật cưng vì không có thì giờ hoặc sức lực lo cho nó.
37. Gần đây tôi được chẩn đoán bị bịnh nặng hoặc trong tình trạng nguy kịch.
38. Gần đây tôi bỏ một hội thánh và bắt đầu qua một hội thánh khác.
39. Dường như tôi dễ bị nhiễm vi-rút, như bị cảm, nhiều hơn người khác.
40. Dù có thành đạt bao nhiêu, tôi vẫn thường cảm thấy mình có thể làm tốt hơn.
41. Gần đây tôi bị đảo lộn quan trọng về tài chánh.
42. Tôi không có thì giờ cho thú tiêu khiển.
43. Số người trong gia đình tôi thay đổi gần đây, như thêm người mới sinh, mới nhận con nuôi; có người qua đời hoặc dọn đi nơi khác.
44. Tôi lo lắng cho ngày nghỉ, kỷ niệm, sinh nhựt, hoặc dịp đặc biệt sắp tới.
45. Tôi đang cố gắng chuẩn bị cho kỳ nghỉ sắp tới.
46. Tôi lo ngại rằng món nợ của tôi/chúng tôi quá lớn.
47. Tôi đi nhóm một hội thánh mà mọi người thường chỉ trích cá nhân hoặc từng nhóm.
48. Tôi ít khi tham dự hoặc xem các buổi tranh tài thể thao.
49. Tôi ít khi ăn tối ở ngoài hoặc đi xem phim vì phí thì giờ và tiền bạc.
50. Tôi tránh lại gần những người có ý kiến, quan điểm, hoặc hành động mà tôi không tán thành.
Sau khi cho điểm mỗi câu gợi ý từ 0, hay 1, hay 2, rồi bạn hãy cộng 50 câu trả lời với nhau.
Xin bạn lưu ý, tuy đây không phải là dụng cụ khoa học, nhưng là sự tổng hợp đa dạng của nhiều câu hỏi tự cho điểm về căng thẳng sẵn có trực tuyến hoặc trong sách vở và bài báo. Kiểm tra này giúp bạn tự đánh giá bằng con số, để thấy tình trạng căng thẳng của mình.
Điểm từ 0-25 ngụ ý bạn không căng thẳng lắm hoặc bạn biết làm chủ rất tốt sự căng thẳng. Điểm từ 26-50 có thể cho thấy bạn làm chủ căng thẳng tương đối tốt, tuy còn có thể làm tốt hơn. Điểm từ 51-75 có thể cho thấy căng thẳng của bạn ảnh hưởng khá nhiều sự khỏe mạnh toàn diện của bạn và bạn có thể cải thiện bằng cách dùng một số kỹ thuật giảm căng thẳng. Điểm trên 75 ngụ ý cần thay đổi gấp và tốt nhất là nhờ vào sự trợ giúp chuyên nghiệp.
Quý thính giả thân mến,
Đến đây bạn đã nhận ra một số điều làm tăng thêm căng thẳng, cùng với những triệu chứng đôi khi bạn biết đó là hậu quả, nên đã tới lúc bạn cần quyết định phải thay đổi điều nào để cải thiện sức khỏe của mình. Khi đã lập ra danh sách này (có thể bạn cần ôn lại kiểm tra bạn vừa làm xong), cố gắng làm theo một hoặc nhiều giải pháp đơn giản sau đây để làm chủ sự căng thẳng.
Thứ nhất: Nắm quyền kiểm soát.
Từ tài chánh cho tới công việc làm của bạn, từ thời hạn cuối cho tới những mối quan hệ, luôn luôn có một điều gì đó bạn có thể làm để thay đổi hoàn cảnh hoặc thay đổi ảnh hưởng của nó trên thể xác, tình cảm, quan hệ và tình trạng thuộc linh của bạn.
Bạn và đồng nghiệp chúng tôi là tiến sĩ Richard Swenson có viết hai sách liên quan đến đề tài này, và chúng tôi nồng nhiệt giới thiệu với bạn: “Margin” (1992, xin tạm dịch là “Khôi Phục Những Khoảng Trống Trong Đời Sống”và “The Overload Syndrome” (1998, xin tạm dịch là “Triệu Chứng Quá Tải”).
Trong sách “Triệu Chứng Quá Tải”, ông mô tả một tối thứ ba định mệnh năm 1982 khi ông cùng vợ là Linda, đã đổi hướng cuộc đời họ. Ngồi trước lò sưởi trên sàn phòng khách, họ lấy ra một tập giấy rồi ghi hết mọi điều về cuộc đời họ lúc ấy, bao gồm thái độ, sinh hoạt, niềm tin, ảnh hưởng, hi vọng, mơ ước, cùng tài sản. Sau đó họ xé nát tấm giấy rồi đốt sạch. Kế tiếp, họ trao bút chì cho Thiên Chúa, cầu xin Ngài tái thiết kế cuộc đời họ theo điều những nguyên tắc thuộc linh đúng đắn.
Dick viết: “Thật là buổi tối hào hứng. Một cảm giác tự do phấn khởi lan tỏa trong chúng tôi. Trong khi giành lại quyền kiểm soát đời mình từ vòng tay trói buộc của thế giới này, chúng tôi cảm thấy như một con voi đang tuột xuống khỏi lưng mình. Cuộc đời được thiết kế lại đơn giản hơn. Quyết định đó đã cắt giảm đáng kể thu nhập của chúng tôi, nhưng sự tự do, sự nghỉ ngơi, và sự thăng bằng thật hoàn toàn xứng đáng. Từ đó chúng tôi chưa bao giờ nhìn lui.”
Cách tiếp cận thực tiễn cuộc sống của bạn kể cả những điều gây căng thẳng, có thể không giống chính xác như của ông bà Swenson, nhưng bạn có thể thử theo một cách thức sáng tạo theo kiểu của bạn. Điều quan trọng là bạn vẫn cởi mở đối với sự thay đổi và sẵn sàng làm điều cần thiết, nhằm đạt tới những mục tiêu đích thực của mình. Bạn không phải là nạn nhân dưới ảnh hưởng của những lực ngoài vòng kiểm soát của bạn. Nhưng thay đổi có thể khiến sợ hãi, vì nó dẫn bạn tới điều mình chưa biết hoặc có thể là không thể biết được. Trong trường hợp ông bà tiến sĩ Swenson, mà tôi (Dave) có lưu lại nhà họ nhiều lần, việc viết lại toàn bộ phương hướng cuộc đời họ đã dẫn tiến sĩ Swenson ra khỏi ngành y và chuyển sang viết lách. Nhưng sự chuyển hướng đó đã đưa họ đi khắp nơi nhằm cảnh báo chính quyền, xã hội, hội thánh, cùng những cá nhân như bạn và chúng tôi về những nguy cơ cùng yếu tố gây căng thẳng trong cuộc sống hiện đại và cách đối phó ra sao.
Kính thưa quý thính giả,
Chúng tôi rất tiếc phải tạm ngưng phần đọc sách hay tại đây vì thời gian có hạn. Kính mời quý vị cùng chúng tôi tiếp tục theo dõi những phương cách khác để chúng ta có thể cắt giảm và làm chủ sự căng thẳng vào thứ bảy tuần tới . Xin kính chào và hẹn gặp lại quý thính giả.
